Robotaksówki bez nikogo za kierownicą wożą już pasażerów w kilku amerykańskich i chińskich miastach, a nowe auta w Europie mają coraz więcej systemów wspomagających kierowcę. Dla Polaków temat staje się więc praktyczny. Na polskich drogach takich pojazdów jeszcze nie ma, ale ich elementy, od automatycznego hamowania po asystenta pasa, jeżdżą już w zwykłych autach. Gotowość ma tu trzy strony: technologię, infrastrukturę i zaufanie ludzi, którzy mieliby oddać kierownicę algorytmom.
Jak działają samochody autonomiczne?
Pojazd autonomiczny łączy dane z wielu czujników, a oprogramowanie oparte na sztucznej inteligencji analizuje je w ułamkach sekundy i decyduje o przyspieszeniu, hamowaniu czy zmianie pasa. Komputer pokładowy porównuje obraz z kilku źródeł jednocześnie i dopiero wtedy uznaje, że przed autem naprawdę jest pieszy albo rowerzysta. Żaden czujnik nie wystarcza sam, bo każdy widzi co innego i zawodzi w innych warunkach.
| Czujnik | Co rozpoznaje? | Słaba strona |
| Kamera | znaki, pasy ruchu, kolory świateł | słabe światło, oślepienie, zabrudzony obiektyw |
| Radar | odległość i prędkość innych pojazdów | niska dokładność w rozpoznawaniu kształtów |
| Lidar | trójwymiarowy obraz otoczenia | wysoka cena, gęsty deszcz, śnieg i mgła |
| Czujniki ultradźwiękowe | przeszkody tuż przy aucie | zasięg kilku metrów |
| GPS i dokładne mapy | położenie pojazdu na trasie | tunele i miejsca bez sygnału |
Dopiero zestawienie tych źródeł daje obraz, na którym można polegać. Większość samochodów sprzedawanych w Polsce korzysta z kamer i radarów, które wspierają kierowcę, ale go nie zastępują. Pełna autonomia wymaga do tego bardzo dokładnych map i mocy obliczeniowej, której jeszcze kilka lat temu nie dało się zmieścić w bagażniku.
Korzyści autonomicznej jazdy dla kierowców i miast
Auta, które komunikują się ze sobą, mogą płynniej poruszać się w korkach, co zmniejsza zużycie energii i emisję spalin. Płynniejsza jazda oznacza również mniej gwałtownego hamowania, a więc wolniejsze zużycie opon i klocków. Robotaksówka po kursie jedzie do następnego pasażera, więc w centrum potrzeba mniej miejsc parkingowych.
Miasta liczą też na mniej samochodów w ogóle: jedno współdzielone auto może w ciągu dnia obsłużyć kilkanaście osób, zamiast stać przez większość doby na parkingu. Do tego dochodzi bezpieczeństwo: dane publikowane przez Waymo sugerują, że jej pojazdy uczestniczą w wyraźnie mniejszej liczbie kolizji z obrażeniami niż przeciętny kierowca.
Drugą korzyścią jest odzyskany czas. Mieszkaniec dużego polskiego miasta spędza w samochodzie wiele godzin tygodniowo, a w pojeździe bez kierowcy może je przeznaczyć na pracę, naukę, sen lub rozrywkę. Producenci projektują już wnętrza przypominające salon z ekranami i obrotowymi fotelami. Wi-Fi na pokładzie i gniazda do ładowania staną się wtedy równie ważne jak dziś pojemność bagażnika. Pasażer obejrzy serial, zagra na telefonie albo otworzy MrBet casino, tak jak dziś robi to na kanapie.
Podróż stanie się też porą na sprawy, które teraz odkładamy do wieczora. Można będzie wypełnić formularz, zrobić zakupy, a w przypadku graczy spokojnie przeczytać warunki promocji Mr Bet bonus za rejestrację i zacząć grę. Dla osób dojeżdżających z przedmieść oznacza to nawet kilkadziesiąt minut dziennie więcej dla siebie.
Zagrożenia i wątpliwości wokół aut bez kierowcy
Obietnice są kuszące, ale systemy wciąż mają problem z sytuacjami, których nie było w danych treningowych. Roboty drogowe, pieszy wchodzący na jezdnię zza autobusu czy gest policjanta wymagają interpretacji, a nie tylko pomiaru. Kierowca rozwiązuje je kontaktem wzrokowym, którego maszyna nie nawiąże. Do tego dochodzi różnica między miastami: oprogramowanie wyuczone na szerokich ulicach amerykańskich przedmieść nie przeniesie się wprost na wąskie uliczki starówki.
Osobną sprawą jest to, co dzieje się po awarii. Pojazd bez kierowcy, który zatrzyma się na środku skrzyżowania, blokuje ruch, dopóki nie przejmie go zdalny operator. Firmy prowadzące robotaksówki utrzymują w tym celu całodobowe centra nadzoru.
Pozostaje też pytanie o koszty: zestaw czujników i komputerów wciąż podnosi cenę auta o kwotę, na którą prywatny kupiec rzadko się decyduje, dlatego pierwsze wdrożenia to floty, a nie samochody osobiste. Trudność sprawia także skala zadania: system musi sprawdzić się nie w tysiącach, lecz w miliardach kilometrów, zanim statystyka cokolwiek udowodni.
Czy Polska jest gotowa na auta bez kierowcy?
Przepisy pozwalają testować takie pojazdy na drogach publicznych, ale o gotowości decyduje codzienna praktyka. Zanim robotaksówka wyjedzie na ulice polskiego miasta, kilka rzeczy musi działać bez zarzutu:
- czytelne oznakowanie poziome i pionowe, także zimą;
- zasięg sieci komórkowej wzdłuż całej trasy;
- zasady ubezpieczenia pojazdu, w którym nie ma kierowcy;
- procedura na wypadek awarii, czyli kto i jak zabiera auto z drogi;
- szkolenia dla policji, straży pożarnej i ratowników.
Żadnego z tych punktów nie rozwiąże sam producent, potrzebna jest współpraca z zarządcami dróg i samorządami. Najłatwiej o to na wydzielonych trasach, dlatego pierwsze wdrożenia w Europie to często minibusy kursujące po stałej pętli, na lotnisku albo między kampusem a przystankiem. Taki pojazd testowano już w Gdańsku.
Równie ważna jest gotowość społeczna. Zaufanie rośnie stopniowo, razem z asystentami jazdy, z którymi Polacy oswajają się w nowych samochodach: kto przekonał się do tempomatu utrzymującego odstęp, łatwiej wyobrazi sobie kolejny krok. Część kierowców nigdy nie zrezygnuje z prowadzenia i nikt tego od nich nie wymaga.